Włazy do zbiorników dobiera się według trzech parametrów: kształtu, średnicy i zakresu ciśnień, na który obliczono pokrywę z ramą. Kształt wynika z miejsca montażu, średnica z funkcji otworu, a zakres ciśnień z najwyższego nadciśnienia i podciśnienia w zbiorniku. Niżej znajdziesz porównanie typów, zasady doboru i dane potrzebne do zapytania.

Dobór włazu do zbiornika w skrócie

Dobór sprowadza się do pięciu decyzji:

  • Okrągły właz montuje się zwykle w dachu, owalny i prostokątny w ścianie bocznej.
  • Średnicę wyznacza funkcja otworu: kontrola i napełnianie albo wejście człowieka.
  • Zakres ciśnień musi objąć nadciśnienie w zbiorniku i podciśnienie przy opróżnianiu i myciu.
  • Kierunek otwierania decyduje, czy ciecz dociska pokrywę i czy da się wejść do środka.
  • Stal, uszczelkę i szyjkę dobiera się do medium, mycia i ściany zbiornika.

Typy włazów w tabeli

Dane pochodzą z oferty sklepu i dotyczą konkretnych wykonań. Wiążąca jest karta danego włazu.

Typ włazuMiejsce montażuWielkości w ofercieCiśnienie w ofercieTypowe zastosowanie
Okrągły bezciśnieniowydach, górna dennicaod DN100 do DN800zwykle do 0,49 barzbiorniki magazynowe i buforowe z odpowietrzeniem do atmosfery
Okrągły -1/+1 bardach, górna dennicaod DN100 do DN800od -1 do +1 barzbiorniki opróżniane pompą i myte CIP, w których powstaje podciśnienie
Okrągły ciśnieniowydach, górna dennicaod DN100 do DN1000od -1 do +10 bar, wybrane wykonania do +40 bartanki fermentacyjne, zbiorniki pod ciśnieniem gazu, aparaty procesowe
Owalnyściana boczna, także poniżej poziomu cieczyod 190 x 240 do 710 x 815 mmod +0,1 do +4,8 bar, wersje ciśnieniowe do 10 barzbiorniki winiarskie, mleczarskie i napojowe, wejście do zbiornika
Prostokątnyściana boczna przy dnieod 174 x 223 do 750 x 750 mmzwykle do +1,2 barusuwanie osadu i wytłoków, maszyny myjące
Szklanydach, górna dennicaod DN100 do DN600od bezciśnieniowych do -1/+12 barpodgląd wnętrza bez otwierania zbiornika

Kształt włazu a miejsce montażu

Kształt włazu wynika z miejsca montażu: górne montuje się poziomo w dachu, a boczne wspawuje pionowo w ścianę zbiornika.

Włazy okrągłe do zbiorników

Okrągła pokrywa najlepiej przenosi ciśnienie, bo obciążenie rozkłada się równo na obwodzie uszczelki. W sklepie wszystkie włazy na najwyższe ciśnienia są okrągłe, a owalne kończą się na 10 bar. Okrągłe włazy Zimmerlin, Zorzini i Fratelli Laveggi mają od DN100 do DN1000 i są ze stali 1.4301 (304), 1.4307 (304L), 1.4404 (316L) albo 1.4571 (316Ti).

Włazy owalne do zbiorników

Owalny właz w ścianie bocznej daje dostęp do wnętrza poniżej poziomu cieczy. Pokrywa otwierana do wewnątrz leży od strony produktu, więc ciecz dociska ją do ramy. Taka pokrywa służy głównie do kontroli, a do wejścia producenci przewidują pokrywy otwierane na zewnątrz lub odsuwane na bok.

Rama włazu bocznego musi pasować do krzywizny płaszcza. U jednego z producentów zamawia się ją do średnicy zbiornika: co 50 mm między 1,5 a 2,1 m i co 100 mm do 4 m.

W kategorii włazy owalne są wykonania Zorzini, Zimmerlin i Fratelli Laveggi, głównie od 305 x 430 do 710 x 815 mm, otwierane do wewnątrz i na zewnątrz. Najwyższe ciśnienia mają Zorzini 200/PES, do 9 bar, oraz owalne pokrywy ciśnieniowe Zimmerlin z szyjką od 200 x 300 do 400 x 500 mm, w klasach 4, 6 i 10 bar.

Owalna pokrywa ciśnieniowa Zimmerlin
Owalna pokrywa ciśnieniowa Zimmerlin

Włazy prostokątne do zbiorników

Prostokątny właz montuje się w ścianie nad dnem, gdy ze zbiornika trzeba usuwać osad albo wytłoki. Pokrywa otwiera się zwykle na zewnątrz. Duża płaska powierzchnia ugina się pod ciśnieniem, dlatego takie włazy pracują przy niskich ciśnieniach. Włazy prostokątne w sklepie mają od 174 x 223 do 750 x 750 mm, a modele Zorzini znoszą nadciśnienie od 0,3 do 1,5 bar, część także podciśnienie do -0,9 bar.

Średnica włazu: kontrola, napełnianie czy wejście

Średnicę włazu wyznacza jego funkcja. Do kontroli i napełniania wystarczy mały otwór, a przez właz wejściowy musi przejść człowiek w odzieży ochronnej. Wymagany prześwit sprawdź w dokumentacji zbiornika, bo zależy od normy, według której go zaprojektowano.

DN włazu odpowiada w przybliżeniu średnicy szyjki, np. właz DN450 Zorzini ma szyjkę o średnicy zewnętrznej 454 mm. Wysokość szyjki dobiera się do izolacji, bo pokrywa musi nad nią wystawać. Zimmerlin ma pokrywy bezciśnieniowe z szyjką 60, 100, 150 i 200 mm.

Zakres ciśnień: od włazów bezciśnieniowych do 40 bar

Zakres ciśnień włazu musi obejmować najwyższe dopuszczalne ciśnienie zbiornika i podciśnienie, które może w nim powstać.

Włazy bezciśnieniowe do 0,49 bar

Dyrektywa 2014/68/UE (PED) obejmuje urządzenia ciśnieniowe o najwyższym dopuszczalnym ciśnieniu powyżej 0,5 bar. Granica 0,49 bar w nazwie kategorii leży tuż pod tym progiem. W sklepie okrągłe włazy bezciśnieniowe to głównie pokrywy Zorzini i Zimmerlin od DN100 do DN800. Część znosi częściowe podciśnienie, np. Zorzini T1/450 do -0,6 bar, ale pełnej próżni nie wytrzymają, więc zbiornik potrzebuje sprawnego odpowietrzenia.

Włazy -1/+1 bar

Podciśnienie powstaje, gdy pompa opróżnia zamknięty zbiornik albo gdy wnętrze ogrzane podczas mycia CIP szybko stygnie. Dlatego okrągłe włazy -1/+1 bar są obliczone na pełną próżnię. W sklepie to wykonania Zimmerlin, Fratelli Laveggi i Zorzini od DN100 do DN800, część z oznaczeniem PED.

Włazy ciśnieniowe do 10 i 40 bar

Wyższe ciśnienie występuje w tankach fermentacyjnych, zbiornikach pod ciśnieniem gazu i aparatach procesowych. W kategorii włazy ciśnieniowe od -1 do +10 bar są wykonania Zimmerlin, Fratelli Laveggi i Zorzini od DN100 do DN1000. Włazy na ciśnienie do 40 bar to głównie pokrywy Zimmerlin.

Dopuszczalne ciśnienie spada ze średnicą, bo siła działająca na pokrywę rośnie z kwadratem średnicy. Najwyższe klasy pokryw ciśnieniowych Zimmerlin to 40 bar od DN100 do DN250, 25 bar od DN300 do DN400, 16 bar przy DN600 i DN700 oraz 10 bar przy DN900 i DN1000. Do cystern przeznaczone są osobne konstrukcje, takie jak włazy Fort Vale do cystern na 3 i 4 bar.

Włazy do zbiorników winiarskich, drewnianych i z włókna szklanego

W zbiornikach winiarskich spotyka się wszystkie trzy kształty: okrągły właz w dachu, owalny w ścianie do kontroli i wejścia oraz prostokątny przy dnie do usuwania wytłoków. Owalne i prostokątne włazy boczne są w sklepie głównie od włoskiego producenta Zorzini.

Ramy włazu nie da się wspawać w drewno ani laminat, dlatego część producentów robi osobne wersje do zbiorników z drewna, betonu albo laminatu z włóknem szklanym. Włazy w sklepie są do wspawania w stal, więc inny materiał ściany zaznacz w zapytaniu.

Materiał, uszczelka i akcesoria

Pokrywę i szyjkę wykonuje się zwykle z tej samej stali co zbiornik, a uszczelkę dobiera do produktu i temperatury mycia. Zorzini podaje dla części modeli uszczelkę EPDM zgodną z FDA, szyjkę o chropowatości Ra poniżej 0,8 µm i elektropolerowaną pokrywę.

Zapasowe uszczelki do włazów okrągłych są z EPDM, NBR, FKM (Viton), silikonu i gumy naturalnej. Do procesów o podwyższonych wymaganiach higienicznych przeznaczone są włazy aseptyczne Zimmerlin od DN200 do DN600, na 2, 4 i 6 bar.

Właz aseptyczny Zimmerlin
Właz aseptyczny Zimmerlin

Przy zbiornikach z mieszadłem otwarty właz zabezpieczają kraty i siatki ochronne od DN100 do DN1000, a wyłącznik krańcowy przekazuje do sterownika sygnał o otwartej pokrywie.

Jak dobrać właz do zbiornika

Przejdź przez te kroki po kolei:

  1. Ustal funkcję otworu: kontrola, napełnianie, mycie, wejście albo usuwanie osadu.
  2. Wybierz miejsce montażu, a z nim kształt.
  3. Sprawdź w dokumentacji zbiornika najwyższe ciśnienie i podciśnienie, a potem wybierz klasę włazu, która obejmuje oba.
  4. Dobierz średnicę do funkcji, a przy włazie wejściowym do wymagań dokumentacji.
  5. Wybierz kierunek otwierania: do wewnątrz przy włazach kontrolnych poniżej poziomu cieczy, na zewnątrz przy wejściowych.
  6. Dobierz stal do zbiornika, a uszczelkę do medium i mycia.
  7. Określ wysokość szyjki pod izolację i sposób osadzenia w ścianie.

Pozostałe typy, np. włazy stożkowe i szklane, znajdziesz w kategorii włazy.

Jakie dane podać w zapytaniu ofertowym

Żeby wycena od razu dotyczyła właściwego włazu, podaj w zapytaniu:

  • kształt i wymiar: DN albo wymiary owalu lub prostokąta;
  • miejsce montażu i położenie względem poziomu cieczy;
  • zakres nadciśnienia i podciśnienia oraz to, czy zbiornik podlega dyrektywie PED;
  • średnicę zbiornika przy włazie bocznym;
  • materiał i grubość ściany, wysokość szyjki i grubość izolacji;
  • kierunek otwierania i rodzaj zamknięcia;
  • gatunek stali, materiał uszczelki, medium i temperaturę mycia;
  • akcesoria, np. kratę ochronną albo wyłącznik krańcowy;
  • wymagane dokumenty, np. świadectwo 3.1 wg EN 10204.

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza zapis -1/+1 bar w nazwie włazu?

Pierwsza liczba to podciśnienie, druga nadciśnienie, które właz wytrzymuje w pracy. Zapis -1/+1 bar oznacza odporność na pełną próżnię i nadciśnienie 1 bar. Taki właz pasuje do zbiorników opróżnianych pompą i mytych na gorąco, w których przy stygnięciu powstaje podciśnienie.

Czy właz owalny wytrzyma ciśnienie?

Tak, jeśli ma odpowiednią konstrukcję. Standardowe owalne włazy boczne Zorzini mają zakresy od 0,1 do 4,8 bar. Wyższe ciśnienie wytrzymują Zorzini 200/PES, do 9 bar, Fratelli Laveggi A17, do 8 bar, i owalne pokrywy Zimmerlin, do 10 bar. Powyżej tego stosuje się włazy okrągłe, w ofercie do 40 bar.